RELATIVITEITSTHEORIE IN 3C (2)

Column 01.18 van Ad Blankestijn

Een week later kwam ik terug op de lichtsnelheid en het lichtjaar. Het ging me erom de jongens
met machten van 10 bekend te maken: 102 = 100 103 = 1000 104 = 10.000 105 = 100.000
106 = 1.000.000 en verder. Ik wees ze erop dat een -ard duizend keer een -oen is. Dat vond Ard
uit Den Bosch niet geestig. Ik zei dat het maar één letter scheelde of ik had ook Ard geheten. En
dat Ard met een hoofdletter wordt geschreven. Hij merkte terecht op dat je dat niet kon horen.

Dus 1000 miljoen = 1 miljard = 109 ; 1000 biljoen = 1 biljard = 1015 en verder. Triljoen, triljard.
Quadriljoen, quadriljard. Quintiljoen, quintiljard. Ik waarschuwde ze voor het Amerikaanse billion
dat ‘miljard’ betekent. In het Britse Engels is ‘miljard’ a thousand million.
En de laatste jaren waarschuw ik voor de Angelsaksische decimale punt die door de calculator is
binnengedrongen in het geschreven en gesproken Nederlands (“Mathilde heeft een zes punt acht
voor haar proefwerk Latijn”). Docenten schijnen zich hiervan niet meer bewust te zijn.

Ik vertelde 3C over de dichtstbijzijnde ster Proxima Centauri. Deze kleine ster is 4,2 lichtjaar van
de Zon verwijderd. Dat is 4,2 × 9,5—1012 = 40—1012 = 4,0—1013 km (in wetenschappelijke notatie).
De klas was verbaasd dat 4,2 × 9,5 niet gelijk is aan 39,9 (maar wel gelijk aan 40).

Ten slotte lichtte ik de eerder beloofde Lorentzverkorting toe:

Laat nu een staaf in zijn lengterichting bewegen met een snelheid v = 240.000 km/s, dat is 80%
van de lichtsnelheid c (een factor 0,80). Kwadrateer deze factor (geeft 0,64). Bepaal het verschil
tussen 1 en dit kwadraat (1 – 0,64 = 0,36). Trek de wortel uit dit verschil (geeft 0,60).
Een staaf die in rust 100 cm lang is, heeft met deze snelheid een lengte van 60 cm.
Ongeloof alom. Begrijpelijk. Maar ik had nog steeds de onverdeelde aandacht van de hele klas.


Ad-Blankestijn-column

Deze column werd geschreven door Ad Blankestijn, de oprichter van Instituut Blankestijn. Ad Blankestijn was vernieuwend. Als bevlogen onderwijsman introduceerde hij het particulier onderwijs in Nederland. In 1965 stichtte hij zijn eigen school: Instituut Blankestijn. In 2015 overleed Ad Blankestijn.

Blankestijn gaf les, voerde persoonlijk de directie en was ook vaak in het weekeinde op zijn instituut te vinden. Dat Instituut verwierf een uitstekende reputatie, met prima opgeleide medewerkers en goede examenresultaten. In 1999 bouwde Blankestijn zijn concept ‘laatste twee jaar in één‘ uit tot een volledige opleiding van klas 1 tot en met het examenjaar.
Baanbrekend was Ad Blankestijn eveneens, toen hij in 2003 als eerste begon met de particuliere basisschool.

In 2008 nam hij afscheid van zijn instituut. Hij nam zich voor om vooral veel te blijven lezen en zich te blijven ontwikkelen, een eis die hij ook aan zijn medewerkers stelde. Hij bracht zijn laatste jaren door in zijn geliefde Frankrijk en schreef toen deze columns.

Het Instituut wordt door Frans van Heijningen met de huidige medewerkers als een familiebedrijf voortgezet, overeenkomstig het gedachtengoed van Ad Blankestijn.