METAFYSICA

Column 04.20 van Ad Blankestijn

Onder de presocratici kwamen opmerkelijke denkers voor. Wij weten weinig over hen. Zij hebben,
voor zover ons bekend is, niets geschreven (Thales, Pythagoras) of hun geschriften zijn in de loop
van de eeuwen verloren zijn gegaan (Anaximander, Anaximenes). Uit mededelingen van schrijvers
die later leefden, kan met veel moeite een vaag beeld van hun opvattingen worden samengesteld.

Xenophanes Xenofanhç, 570 – 480. Hij geloofde niet in één archē, maar in twee: aarde en water.
Bij hem vinden we een tegenstelling tussen de Ene God en de antropomorfe goden die voorkomen
in de Homerische verhalen. Sommige geleerden zien in hem een voorloper van het monotheïsme.

Herakleitos Rrakleitoç, 535 – 475. Zijn archē was vuur. Zijn overtuiging was dat alles verandert,
dat niets blijvend is. Aan hem wordt een welbekende spreuk toegeschreven: Panta rhei Panta qei
“alles stroomt” (vaak aangevuld met kai ouden menei kai oqden menei “en niets blijft”). Plato zei,
in verband met de filosofie van Herakleitos, dat niemand twee keer in dezelfde rivier kan stappen.

Parmenides Parmenidhç leefde omstreeks – 480. Hij wordt meestal beschouwd als de stichter van
de Eleatische School, een centrum van filosofische studie (Elea is een stad in Zuid-Italië, nu Velia).
De filosofen van de Eleatische School waren niet gericht op de fysica, zoals de Milesische denkers,
maar veeleer op de metafysica. Fysica betekent “wat de fusiç betreft” en metafysica “wat verder
strekt dan de fusiç” (fusiç “natuur”). Bovendien leerde Parmenides dat verandering niet bestaat,
dat alles hetzelfde blijft. Dat wekte verbazing bij mijn leerlingen. Ik legde toen uit dat Parmenides
de mening was toegedaan dat zintuiglijke waarnemingen begoochelingen zijn. (Dat is een aanloop
tot Plato, tot de theorie van de ideeën.) Parmenides heeft een sterke invloed op Plato uitgeoefend.
Vandaar dat hij weleens de grootvader van de westerse wijsbegeerte wordt genoemd. Hij droeg bij
aan de logica, een tak van de filosofie die later door Aristoteles, in de – 4de eeuw, werd ontwikkeld.


Ad-Blankestijn-column

Deze column werd geschreven door Ad Blankestijn, de oprichter van Instituut Blankestijn. Ad Blankestijn was vernieuwend. Als bevlogen onderwijsman introduceerde hij het particulier onderwijs in Nederland. In 1965 stichtte hij zijn eigen school: Instituut Blankestijn. In 2015 overleed Ad Blankestijn.

Blankestijn gaf les, voerde persoonlijk de directie en was ook vaak in het weekeinde op zijn instituut te vinden. Dat Instituut verwierf een uitstekende reputatie, met prima opgeleide medewerkers en goede examenresultaten. In 1999 bouwde Blankestijn zijn concept ‘laatste twee jaar in één‘ uit tot een volledige opleiding van klas 1 tot en met het examenjaar.
Baanbrekend was Ad Blankestijn eveneens, toen hij in 2003 als eerste begon met de particuliere basisschool.

In 2008 nam hij afscheid van zijn instituut. Hij nam zich voor om vooral veel te blijven lezen en zich te blijven ontwikkelen, een eis die hij ook aan zijn medewerkers stelde. Hij bracht zijn laatste jaren door in zijn geliefde Frankrijk en schreef toen deze columns.

Het Instituut wordt door Frans van Heijningen met de huidige medewerkers als een familiebedrijf voortgezet, overeenkomstig het gedachtengoed van Ad Blankestijn.