SISSA BEN DAHIR

Column 01.23 van Ad Blankestijn

Op het programma van 3C stonden rekenkundige en meetkundige rijen en reeksen. Die had ik
behandeld, maar deze onderwerpen zijn onuitputtelijk. Het is dus nooit af.
Toelichting: 2, 5, 8, 11 zijn vier termen van een rekenkundige rij; 2 + 5 + 8 + 11 is de som van
die vier termen en wordt een rekenkundige reeks genoemd. De beroemdste rekenkundige reeks
van vier termen is 1 + 2 + 3 + 4 = 10 (de tetraktys, het heilige getal van de pythagoreeërs).

Ik had de leerlingen beloofd hun het verhaal over Sissa ben Dahir te vertellen, de uitvinder van
het schaakspel. De koning van het land waar Sissa woonde, was zo verrukt over dit mooie spel,
dat hij Sissa een vorstelijke beloning wilde geven.
De koning ontbood Sissa en zei hem dat hij een beloning mocht kiezen.
Sissa antwoordde dat hij op het eerste veld van een schaakbord één graankorrel wenste en dan
verder: twee graankorrels op het tweede veld, vier graankorrels op het derde veld, en zo voort:
op het volgende veld steeds het dubbele van het aantal graankorrels op het vorige.

De formule voor het aantal graankorrels op het n-de veld is tn = 2n–1 (beginterm 1, reden 2)
Voorbeeld: het aantal graankorrels op het 11de veld is 210 = 1024
De formule voor het aantal graankorrels op de eerste n velden is S n = 2n – 1
Voorbeeld: het aantal graankorrels op eerste 11 velden is 211 – 1 = 2048 – 1 = 2047

Op het 64ste veld zouden er 263 = 9.223.372.036.854.775.808 moeten liggen, ruim 9 triljoen.
En op het hele schaakbord 264 – 1 = 18.446.744.073.709.551.615 (meer dan 18 triljoen).
De oppervlakte van Nederland is (afgerond) 34.000 km2 (alleen land) = 3,4—1014 cm2 waarover
ik de 264 – 1 graankorrels verdeel. Op iedere vierkante centimeter van Nederland komen dan
meer dan 50.000 graankorrels te liggen. Volgens deskundigen is dat een laag van 10 meter dik.


Ad-Blankestijn-column

Deze column werd geschreven door Ad Blankestijn, de oprichter van Instituut Blankestijn. Ad Blankestijn was vernieuwend. Als bevlogen onderwijsman introduceerde hij het particulier onderwijs in Nederland. In 1965 stichtte hij zijn eigen school: Instituut Blankestijn. In 2015 overleed Ad Blankestijn.

Blankestijn gaf les, voerde persoonlijk de directie en was ook vaak in het weekeinde op zijn instituut te vinden. Dat Instituut verwierf een uitstekende reputatie, met prima opgeleide medewerkers en goede examenresultaten. In 1999 bouwde Blankestijn zijn concept ‘laatste twee jaar in één‘ uit tot een volledige opleiding van klas 1 tot en met het examenjaar.
Baanbrekend was Ad Blankestijn eveneens, toen hij in 2003 als eerste begon met de particuliere basisschool.

In 2008 nam hij afscheid van zijn instituut. Hij nam zich voor om vooral veel te blijven lezen en zich te blijven ontwikkelen, een eis die hij ook aan zijn medewerkers stelde. Hij bracht zijn laatste jaren door in zijn geliefde Frankrijk en schreef toen deze columns.

Het Instituut wordt door Frans van Heijningen met de huidige medewerkers als een familiebedrijf voortgezet, overeenkomstig het gedachtengoed van Ad Blankestijn.