ZENO

Column 04.21 van Ad Blankestijn

Na het verhaaltje over Parmenides voelde ik dat de belangstelling van de klas voor de presocraten
was afgenomen. Ik begreep het: Herakleitos beweerde, met grote stelligheid, dat alles verandert.
Daarna verkondigt Parmenides, met even grote stelligheid, dat niets verandert. En daarbij leert hij
dat wat de zintuigen waarnemen, niet met de werkelijkheid overeenkomt. De wereld om ons heen
(makrokosmos) is een schijnwereld en de wereld in ons (mikrokosmos) berust op schijngedachten
en schijngevoelens (makroç “groot”, mîkroç “klein”, kosmoç “wereld”, “sieraad”). De klas vond dat
nogal onzinnig. Ik vertelde toen een paradox van Zeno Zhnwn, een leerling van Parmenides.

Het gaat over een pijl die door de lucht vliegt. In de ruimte die de pijl in beslag neemt, is deze pijl
in rust, want hij verplaatst zich niet in deze ruimte. Kortom, de pijl is altijd in rust. De conclusie is
dat de pijl niet beweegt en dat beweging onmogelijk is. Geen applaus, dus nog maar een: ditmaal
over de hardloopwedstrijd tussen Achilles en een schildpad.

Achilles is tien keer zo snel als de schildpad, 10 m/s tegen 1 m/s. Daarom krijgt de schildpad 10 m
voorsprong. Beide een vliegende start. Na 1 seconde is Achilles bij het punt waar de schildpad was
toen de wedstrijd begon. In die seconde heeft de schildpad 1 m afgelegd. Achilles heeft 0,1 s later
die meter ook doorlopen. In die 0,1 s heeft de schildpad 1 dm afgelegd. Achilles doet dit in 0,01 s
en in die tijd legt de schildpad een afstand van 1 cm af. Achilles heeft die cm in 0,001 s gelopen.
De schildpad ligt nog steeds op Achilles voor. Meer belangstelling. En enig ongeloof.

Volgens Zeno gaat dit altijd zo door: de snelle Achilles kan de langzame schildpad dus niet inhalen.

Wij weten, met onze kennis van limieten, dat de tijdvakjes (1 s; 0,1 s; 0,01 s; …) een eindige som
hebben (van een meetkundige reeks met a = 1 en r = 0,1). Die som is overigens 18 s.


Ad-Blankestijn-column

Deze column werd geschreven door Ad Blankestijn, de oprichter van Instituut Blankestijn. Ad Blankestijn was vernieuwend. Als bevlogen onderwijsman introduceerde hij het particulier onderwijs in Nederland. In 1965 stichtte hij zijn eigen school: Instituut Blankestijn. In 2015 overleed Ad Blankestijn.

Blankestijn gaf les, voerde persoonlijk de directie en was ook vaak in het weekeinde op zijn instituut te vinden. Dat Instituut verwierf een uitstekende reputatie, met prima opgeleide medewerkers en goede examenresultaten. In 1999 bouwde Blankestijn zijn concept ‘laatste twee jaar in één‘ uit tot een volledige opleiding van klas 1 tot en met het examenjaar.
Baanbrekend was Ad Blankestijn eveneens, toen hij in 2003 als eerste begon met de particuliere basisschool.

In 2008 nam hij afscheid van zijn instituut. Hij nam zich voor om vooral veel te blijven lezen en zich te blijven ontwikkelen, een eis die hij ook aan zijn medewerkers stelde. Hij bracht zijn laatste jaren door in zijn geliefde Frankrijk en schreef toen deze columns.

Het Instituut wordt door Frans van Heijningen met de huidige medewerkers als een familiebedrijf voortgezet, overeenkomstig het gedachtengoed van Ad Blankestijn.